به گزارش آی تی بوم، به نقل از ایتنا؛ با گسترش شتابان چتباتهای مبتنی بر هوش مصنوعی، کاربران بیش از گذشته به دنبال یافتن مؤثرترین شیوه تعامل با این ابزارها هستند تا بتوانند پاسخهایی دقیقتر، کاربردیتر و قابل اتکاتر دریافت کنند.
همزمان با فراگیر شدن ابزارهای هوش مصنوعی، توصیههای متعددی (گاه غیرمتعارف) برای بهبود عملکرد این سامانهها مطرح شده است؛ از صحبت کردن بیش از حد مؤدبانه و تحسین رباتها گرفته تا تهدید کردن آنها یا درخواست برای ایفای نقش در قالب یک استاد دانشگاه. با این حال، پرسش اصلی همچنان پابرجاست: کدام روش واقعاً مؤثر است؟
یافتههای پژوهشی چه میگویند؟
یک آزمایش پژوهشی اخیر تلاش کرده است با بررسی تأثیر آنچه «تفکر مثبت» نامیده میشود بر عملکرد مدلهای زبانی بزرگ، پاسخی علمی به این پرسش ارائه دهد. در این مطالعه، رویکردهای مختلفی آزموده شد؛ از جمله تعریف و تمجید از ربات، تشویق آن به دقت بیشتر در تحلیل و حتی پایان دادن پرسشها با عبارات هیجانی و مشتاقانه.
نتایج نشان داد این شیوهها تأثیر ثابت یا معناداری بر کیفیت پاسخها ندارند. به بیان دیگر، تحسین، تشویق یا فشار کلامی نقشی تعیینکننده در ارتقای عملکرد مدلهای زبانی ایفا نمیکند.
این یافتهها حاکی از آن است که عامل کلیدی در دستیابی به پاسخهای بهتر، نه چاپلوسی و نه تهدید، بلکه طرح پرسشهای شفاف، دقیق و همراه با زمینهسازی کافی است؛ بهگونهای که مدل بتواند مسئله را بهدرستی درک و تحلیل کند.
«جادوی پرسش» به جای کلمات جادویی
کارشناسان حوزه هوش مصنوعی تأکید میکنند بسیاری از باورهای رایج درباره آنچه «مهندسی دستور» یا پرامپتنویسی نامیده میشود، اغراقآمیز است. مسئله، یافتن واژههای جادویی نیست، بلکه نحوه صورتبندی درخواست اهمیت دارد.
مدلهای زبانی فاقد آگاهی، احساس یا شخصیت مستقل هستند. این سامانهها کلمات را به واحدهای کوچکی موسوم به «توکن» تجزیه کرده و سپس با تکیه بر الگوهای آماری، مناسبترین پاسخ را تولید میکنند. بنابراین، آنچه اهمیت دارد، ساختار و وضوح ورودی است، نه بار عاطفی یا لحن اغراقآمیز آن.
اگرچه برخی مطالعات به نتایج متناقضی اشاره کردهاند (بهگونهای که در مواردی درخواستهای مؤدبانه با افزایش نسبی دقت همراه بوده و در مواردی دیگر حتی لحن تند نتایج دقیقتری به همراه داشته است) اما در مجموع، شواهد علمی قطعی و یکدستی در این زمینه وجود ندارد؛ بهویژه آنکه این سامانهها بهطور مداوم بهروزرسانی میشوند و رفتار آنها در طول زمان تغییر میکند.
تقلید از انسان، بدون احساس انسانی
مدلهای پیشرفتهای مانند چتجیپیتی، جمینای و Claude با هدف تقلید از الگوهای رفتاری انسان طراحی شدهاند؛ اما انسان نیستند. آنها میتوانند لحن و سبک گفتار انسانی را بازآفرینی کنند، اما فاقد احساسات، خلقوخو یا انگیزههایی هستند که بتوان از طریق تهدید یا تحسین بر آنها اثر گذاشت.
بر همین اساس، کارشناسان توصیه میکنند کاربران با هوش مصنوعی همچون یک ابزار حرفهای برخورد کنند، نه یک موجود انسانی. تمرکز بر ساختاردهی دقیق درخواست و ارائه اطلاعات کامل، راهکاری مؤثرتر از هر نوع تاکتیک احساسی است.
راهکارهای عملی برای بهبود نتایج
برای دستیابی به خروجیهای بهتر، چند راهبرد عملی پیشنهاد میشود:
درخواست چند پاسخ بهجای یک پاسخ واحد: این کار امکان مقایسه و انتخاب آگاهانهتر را فراهم میکند و به کاربر کمک میکند ترجیحات خود را دقیقتر بازبینی کند.
ارائه نمونههای واقعی از سبک نوشتاری: در صورت درخواست نگارش متن (مثلا یک ایمیل) بهتر است نمونههایی از نوشتههای پیشین خود ارائه شود تا مدل بتواند سبک مورد نظر را با دقت بیشتری بازآفرینی کند.
استفاده از روش پرسش و پاسخ مرحلهای: میتوان از ربات خواست پیش از ارائه پاسخ نهایی، پرسشهایی تکمیلی مطرح کند. این رویکرد به گردآوری اطلاعات دقیقتر و بهبود کیفیت خروجی کمک میکند.
در مقابل، برخی متخصصان نسبت به افراط در «نقشآفرینی» هشدار میدهند. درخواست از هوش مصنوعی برای رفتار کردن مانند یک استاد ریاضی یا کارشناس ارشد، لزوماً دقت پاسخ را افزایش نمیدهد و حتی ممکن است به تولید پاسخهایی با اعتمادبهنفس بالا اما نادرست منجر شود. همچنین توصیه میشود کاربر تا حد امکان بیطرف باقی بماند و ترجیحات شخصی خود را بهگونهای مطرح نکند که مدل را به تأیید پیشفرضهای ذهنی او سوق دهد.
ادب؛ انتخابی انسانی، نه فنی
بر اساس نظرسنجیهای اخیر، بخش قابل توجهی از کاربران هنگام تعامل با چتباتها از لحن مؤدبانه استفاده میکنند. هرچند شواهد نشان میدهد این موضوع الزاماً دقت پاسخ را افزایش نمیدهد، اما میتواند تجربه کاربری را خوشایندتر کند.
برخی روانشناسان نیز بر این باورند که خشونت کلامی (جتی نسبت به سامانههای غیرانسانی) میتواند در درازمدت بر نگرش و رفتار فرد تأثیر منفی بگذارد. در نهایت، هرچند ادب شما را از «انقلاب رباتها» مصون نمیدارد، اما میتواند به حفظ کیفیت تعامل انسانی شما کمک کند.
جمعبندی آنکه در تعامل با هوش مصنوعی، وضوح، دقت و ساختارمندی مهمتر از لحن اغراقآمیز یا احساسی است. بهترین نتایج زمانی حاصل میشود که کاربر بداند با یک ابزار آماری پیشرفته سروکار دارد؛ ابزاری که کیفیت خروجی آن، بیش از هر چیز، به کیفیت ورودی وابسته است.